ભારતનું Forex Reserve ફરી $700 અબજને પાર, એક સપ્તાહમાં $14.14 અબજનો જંગી વધારો

ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves)માં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. 7 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન દેશનું કુલ Forex Reserve $14.136 અબજ વધીને $707.002 અબજ પર પહોંચ્યું છે. આ સાથે ભારતનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ચાર મહિનાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું છે. સાપ્તાહિક ધોરણે આ વધારો જાન્યુઆરી પછીનો સૌથી મોટો વધારો છે.

અગાઉ 31 જુલાઈએ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ભારતનું Forex Reserve $692.866 અબજ હતું. એટલે કે સતત બીજા સપ્તાહે Reserveમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. 31 જુલાઈ સુધીના સપ્તાહમાં પણ ભંડારમાં $10.512 અબજનો વધારો થયો હતો.

Foreign Currency Assetsમાં મોટો વધારો

Forex Reserveના સૌથી મોટા ઘટક Foreign Currency Assets (FCA)માં સપ્તાહ દરમિયાન $9.946 અબજનો વધારો નોંધાયો છે. પરિણામે FCAનું મૂલ્ય વધીને $574.625 અબજ થયું છે, જે અગાઉના સપ્તાહમાં $564.680 અબજ હતું.

Foreign Currency Assetsમાં માત્ર અમેરિકન ડોલર જ નહીં, પરંતુ Euro, Pound અને Yen જેવી અન્ય કરન્સી પણ સામેલ હોય છે. આથી તેમના Dollar Valueમાં થતાં ફેરફારમાં અન્ય વૈશ્વિક કરન્સીના મૂલ્યમાં થતી વધઘટની અસર પણ સામેલ થાય છે.

Gold Reserve પણ વધ્યું

RBIના આંકડા મુજબ દેશના Gold Reserveના મૂલ્યમાં પણ જોરદાર વધારો થયો છે. 7 ઓગસ્ટ સુધીના સપ્તાહમાં Gold Reserve $3.995 અબજ વધીને $108.738 અબજ થયું છે. અગાઉના સપ્તાહમાં તેનું મૂલ્ય $104.743 અબજ હતું.

આ ઉપરાંત Special Drawing Rights (SDRs) $79 મિલિયન વધીને $18.745 અબજ થયા છે. International Monetary Fund (IMF) પાસે ભારતની Reserve Position પણ $116 મિલિયન વધીને $4.894 અબજ થઈ છે.

છ સપ્તાહમાં લગભગ $40 અબજનો વધારો

ભારતના Forex Reserveમાં છેલ્લા છ સપ્તાહથી સતત સુધારો જોવા મળ્યો છે. Reuters અનુસાર આ સમયગાળા દરમિયાન Reserveમાં અંદાજે $40 અબજનો ઉમેરો થયો છે. વિદેશી ચલણનો પ્રવાહ વધારવા અને દેશની Balance of Payments સ્થિતિ મજબૂત બનાવવા માટે લેવાયેલા નીતિગત પગલાંને આ વધારા પાછળનું મહત્વપૂર્ણ કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

જૂનમાં જાહેર કરાયેલા પગલાંમાં સરકારી કંપનીઓ અને બેન્કોના વિદેશી ઋણ માટે Discounted Hedging Facility, સરકારી Bondsમાં વિદેશી રોકાણ પર Taxમાં રાહત અને બેન્કોને વિદેશમાંથી Foreign Currency Deposits મેળવવા માટે Hedging સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે. Reuters અનુસાર 8 જૂનથી 31 જુલાઈ દરમિયાન Swap Facilities દ્વારા $40 અબજથી વધુનો પ્રવાહ આવ્યો હતો. આ સમય દરમિયાન વિદેશી રોકાણકારોએ Fully Accessible Route હેઠળ $2.5 અબજથી વધુના ભારતીય Government Bondsની ચોખ્ખી ખરીદી કરી હતી.

રેકોર્ડ હાઈથી હજુ નીચે

ભારતનું વર્તમાન Forex Reserve $707 અબજને પાર પહોંચ્યું હોવા છતાં તે હજુ ફેબ્રુઆરીમાં નોંધાયેલા સર્વકાલીન ઊંચા સ્તરથી નીચે છે. Moneycontrol અનુસાર 27 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ભારતનું Forex Reserve $728.494 અબજની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચ્યું હતું. ત્યારબાદ મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ શરૂ થતાં Rupee પર દબાણ વધ્યું અને RBIએ Forex Marketમાં Dollar વેચીને હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો, જેના કારણે Reserveમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.

મજબૂત Forex Reserve કેમ મહત્વનું?

વિદેશી મુદ્રા ભંડાર દેશની External Financial Stability માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. મોટું Reserve આયાતની ચૂકવણી, વૈશ્વિક બજારમાં અચાનક સર્જાતા આર્થિક દબાણ અને Currency Marketમાં વધુ પડતી અસ્થિરતા સામે નીતિ નિર્માતાઓને વધુ મજબૂત સ્થિતિ આપે છે.

તાજેતરના સપ્તાહોમાં જોવા મળેલો વધારો ભારતના Forex Bufferમાં ફરી મજબૂતી આવી રહી હોવાનો સંકેત આપે છે. જોકે, વૈશ્વિક Currency Movement, Foreign Capital Flows અને RBIની Forex Market Intervention જેવા પરિબળોના આધારે Reserveમાં આગળ પણ વધઘટ થઈ શકે છે.